DE INPOLDERING VAN NOORDWALCHEREN

DE POLDER "HET NIEUWELANT" (5)
5. De Oosternieuwlandpolder

Deze polder komt voor in alle rentmeesterrekeningen die hierboven in de vorige pagina, over de inpoldering van Vrouwepolder worden genoemd en wel vanaf 1433 tm 1476. Alleen heet de polder in die rekeningen "het Nieuwe Lant" Gezien de situering van alle bovengenoemde polders in die rekeningen én gezien het feit, dat de polder genaamd "het Nieuwelant" in het gebied van de heren van Veere moet liggen, kan deze polder alleen nog maar de Oosternieuwlandpolder zijn.
Volgens Vlam en vele andere auteurs zou de Oosternieuwlandpolder deel uitgemaakt hebben van de oude Zanddijkpolder, die in 1392 of 1393 zou zijn overstroomd, maar op dit moment is niet duidelijk, waarop dit is gebaseerd. Bij het bespreken van de oostelijke zeedijk (de Kijfdijk) kijken we ook naar dat probleem.
In 1466 in de rekeningen van de heren van Vere heet het dat 't Nijewelant ligt in de Oude Polre.
Daarnaast is er in een acte uit 1475, waarin een opsomming van de oppervlaktes van de polders in Vrouwenpolder wordt gegeven, maar deze akte geeft toch nogal wat problemen. Allereerst is niet exact duidelijk, wat op welke polder slaat, maar van de polders, waarvan dit wel bekend is, zijn er afwijkingen met de oppervlaktes in de latere overlopers. En die overlopers wijken weer af van de maten in hectares, zoals Wilderom die verstrekt. Dat komt vooral, omdat niet duidelijk is wat wordt meegeteld. Zeker niet de oppervlaktes van de wegen, wateringen en het "wanland". Er was vaak veel wanland of onland, dus onbruikbaar land. Op de kaart "het Panorama van Walcheren" kun je dat goed zien in de Noordernieuwlandpolder.

Het is zeer goed mogelijk dat de Oosternieuwlandpolder tussen 1293 en 1318 is ingepolderd 091 en later, mogelijk rond 1393 weer instroomde omdat de dijk doorbrak waar later de Weelpolder lag en daarna weer is drooggemaakt enz. enz. In een vonnis van 1446, waarop we bij het bespreken van de Kijfdijk uitgebreid ingaan, wordt gesteld, dat de Kijfdijk op een kwartmijl van de grens van de Vijfambachten ligt. En dat is precies op de plaats waar nu de oostelijke (zee)dijk van de Oosternieuwlandpolder ligt.

Het is niet zeker dat de Oosternieuwlandpolder eerder is ingedijkt dan de Gerstepolder.

De Oosternieuwlandpolder lag op een zeer kwetsbaar punt. In het verslag van Boom van rond 1540 wordt het "Vijfambachtenhoofd" genoemd. Dat hoofd ligt volgens de kaart van Hattinga op de oostelijke dijk van de Oosternieuwlandpolder, de Kijfdijk dus. Op dat moment was de Oosternieuwlandpolder dus droog. Rond 1550 is de polder verloren gegaan, werd weer ingedijkt, dat blijkt uit een losse overloper rond 1566, ging met de Allerheiligenvloed van 1570 weer verloren en werd daarna weer drooggemalen. Vaak was het niet eens een stormvloed, maar een dijkval, die oorzaak van de instroming was.
Uit de custinge van 1291 blijkt, dat het Waeleke nog open was, de Goedepolder was nog niet drooggelegd, dus kon de Oosternieuwlandpolder er nog niet zijn. Een blik op de kaart zal dat duidelijk maken. In 1293 draagt de watering de Vijf Ambachten nog niet bij aan een dijk aan de oostkant van Walcheren, in 1318 is dat volgens de rentmeester van de graaf, Simon den Dint, wel het geval 057. De Vijfambachten betaalt dan mee aan het onderhoud van een dijk van 500 roe benoorden Veere. Dat heeft alleen zin, als het Waeleke is afgedamd en de Goedepolder er is.

Nu moet je de hierboven genoemde 500 roe niet al te letterlijk opvatten, men hield in de Middeleeuwen van ronde getallen, het is vaak slechts een aanduiding, dus de dijk kan best 520 of 470 roe lang geweest zijn. Het moet in ieder geval een duidelijk afgebakend stuk dijk zijn. De huidige zeedijk van de Oosternieuwlandpolder voldoet aan dat criterium en aan de lengte.
Overigens deze 500 roe dijk, is onderwerp geweest van langdurige processen. In de Kijfdijk meer argumenten over de afsluiting van het Waeleke tussen 1293 en 1318.

Er is ook een variatie mogelijk op de hierboven geschetste ontwikkeling.
Het kan zijn, dat wel tussen 1293 en 1318 de Goedepolder werd afgesloten, maar dan door een schenkeldijk tussen in Vrouwepolder de oostelijke punt van wat vroeger de Oostdijk heette en de noordpunt van wat vroeger de Vrouwepolderse dijk heette. Na de stormvloed van 1393 zou dan de Oosternieuwlandpolder zijn ingedijkt. Maar dat rijmt dan weer niet met wat andere gegevens.

Een derde mogelijkheid is, dat je acte 11 in het Cartularium van Borsele uit 1373 101 zodanig uitlegt, dat de in die acte voorkomende tekst- " ende alsulc land als Wolfaerd van Borselen, onse neve, helft in der Duytscher heeren polre ende opt hoghe score, met alle de pachte...-" ook laat slaan op de Oosternieuwlandpolre !

Kortom, het verlossende woord is hierover nog niet gesproken !

6. De polder "Het Meest Nieuwe lant" (klik hier)