DE INPOLDERING VAN NOORDWALCHEREN

OVERLOPER OOSTWATERING 1566 -Zanddijk

Handschriftenverzameling 1198
Deze overloper ligt in het Zeeuws Archief
Andries van Hamerstede tekende voor deze overloper anno 1566
Bewerkt door I.P.Back-Naarden 01-10-2001

Uit deze overloper zijn alleen gegevens overgenomen, die van belang kunnen zijn voor de inpolderingsgeschiedenis van Noordwalcheren en meer in het bijzonder voor de opzet van een juiste blokindeling, die dan ingetekend kan worden op de veldnamen- kaart van Walcheren van vóór de ruilverkaveling.
Voorlopig zijn alleen de gegevens van de prochie van Serooskerke, de Twaalfhonderd gemeten en headings van de prochie van Zanddijk en Gapinge, verwerkt. Ook zijn niet van elk perceel alle gegevens overgenomen

Hofsteden / Boerderijen
De in de tekst genoemde hofsteden en huizen zijn onderstreept in verband met het hofsteden / boerderijonderzoek in de website

Genealogie
Namen van personen worden meest gestandariseerd vermeld, dus niet getranscribeerd. Er is geen alfabetische namenlijst opgenomen, dat is voor de onderzoeksgeschiedenis van de inpoldering niet relevant.
Voor genealogen zou het interessant als iemand deze overloper alsnog verder bewerkt en de gegevens vergelijkt met de getranscribeerde overloper van de Oostwatering van 1580

OPMERKINGEN
Een gemet is hier het Blooise gemet = 3924 mtr2. Er gaan 300 roeden in een gemet
Op de blokkaart RAZ.Aanw.1920-81- enz. wordt echter gesproken over Rijnlandse roeden
Een tekstvoorbeeld uit een blok van een overloper ;

No. staat voor perceelnummer. Deze no's zijn bij het uittypen toegevoegd. Gem. staat voor "gemet"
Alex van Haultain is de huidige eigenaar / oo / betekent "ten oosten van het vorige stuk". / z / = zuiden
De vrouwe van Rijnsburg was de vorige eigenaar
Bt. staat voor "baent,"=pachter dus Jan Janse pacht dit stuk "De eodem" en "idem" worden door elkaar gebruik en betekent hier "van dezelfde"
Het woordje "dé" is hier een Latijns woord en wordt volgens het Latijns-Nederlandse woordenboek o.a. gebruikt om "een herkomst aan te wijzen" in dit verband dus wie de vorige eigenaar van het perceel was. Dat was vooral na 1574 nodig
Tijdens de opstand waren er veel personen gevlucht. In de overlopers van na 1574 legde men vaak ook vast of de oude eigenaar gevlucht was

De eerste bladzijde van de overloper is niet meer aanwezig

Overzicht van de in de overloper voorkomende parochies
De Prochie Nieuwerkerke.
De Prochie Kleverskerke.
De Prochie Poppekinderendorp in totaal 3 blocken
(met de parochie Zanddijk begint onderstaand de lijst met parochie gegevens uit de overloper van 1566)
De Prochie Zanddijk
De Prochie van Gapinge
De Prochie Serooskerke
De 1200 gemeten van de Vrouwe van Rijnsburg in Serooskerke
De Prochie Bottinge
De 100 gemeten in de Prochie Popkensburg
De Prochie Popkensburg
De Prochie Bredamme
De Prochie Noortmonster
De Prochie Schellach
De Prochie Vrouwenpolder
Dit gedeelte over Vrouwepolder is beschadigd, het eerste block is weg, het blok tussen 2 straten is er wel, dan een beschadigd block, dan de Noortpolder, dan het block waar het clooster in staat, dan de Geerstepolder, dan 't Noordernieuwland, dan 2 niet goed leesbare blokken. Daarna is veel van de tekst verloren gegaan of beschadigd
Aan het eind volgt dan nog een (incomplete) lijst met opsommingen

Prochie Zanddijk

Zanddijk Block 01 folio 56
Den block daer Leijn Kels weduwe woont
Begint van het noortwesten inne van de dijckpotinge af
perceel 20 hofstede Cornelis Leijns Kels
73 percelen
Somma 88.5 gemet 4 roe

Zanddijk Block 02 folio 58v
Den block besuijden Oort Cornelisse ende begint van oosten inne
9 percelen
Somma 8 gemet 145 roe

Zanddijk Block 03 folio 59
Den block daer Pieter Janse in woonde, oost af den zeedijk, west en zuijd Oost den heeren wech ende noort oost den stenen strate. Ende begint van zuijden inne bij Leijn Kels dam?
perceel 17 Louis Adriaense wed. hofstede / w / baent selve 1 gemet
perceel 20 baent Louis Adraiense bij de moelen in de Cromme ? weel
perceel 30 Pier Laurens hofstede bt selve
perceel 136 Cornelis Andriesse Backers hofstede / w / bt selve
perceel 184 Pier Adriaen Wouterse / no / bt. Anth.Willemse Daenbaertse ? hofstede
233 percelen
273.5 gemet 111 roe. In 1672 wordt genoemd 281 gemet en 288 roe

Zanddijk Block 04 folio 66v
Den block vóór Cornelis Jacobse, beginnende van zuijden inne voor Heijn Oorts deur aen de noortzijde in den houck van den wech
27 percelen
28,5 gemet 119.5 roe. In overloper 1672 wordt gezegd28 gemet en112 re

Zanddijk Block 05 folio 67v
Den block daer Victor Hendrixcse in woont, beginnende achter 't huijs van Vere genaempt Zandenburg.
Na perceel 41 wordt gezegd; Springt aan de noordzijde Wolfaert ? Jan Oortse hofstede
58 percelen
Somma 68.5 gemet 12 roe

Zanddijk Block 06 folio 69v
Den block voor Jan Onaerchs ende liggende rontommen binnen zijn wege beginnende vóór
Cornelis Huijch deure an Joriaen van Sprinkelens berch in den houck van den wech

68 percelen
60.5 gemet en 68 roe ende in VROON 1 gemet

Zanddijk Block 07 folio 72
Den block waer den kercken van Zanddijk inne staet. Beginnende van zuijden daer Doen Adriaense Bevelander inne woonde. Den heere wech oost ende zuijdt eenen zouckwech

in kantlijn "vrij VROON blijkende bij zijn brieven in date den 23 meerte 1495 ende ander drije subsequente" 55 percelen
totales 45 gemet 97 roe ende in VROON 1.25 gemet

Zanddijk Block 08 folio 73v
Den block genaempt Coopmans kinderen weerdeel, begint van noorden aen den dijck
's Heeren wech, oost ende west. Zuijt de nieuwe stenen strate ende noort de zeedijck
perceel 04 als baander Geert Geertse (Cleeuwers)
perceel 08 Mels Mertense hofstede / z / baent selve
45 percelen
Somma onvrij 48 gemet 104 roe ende in LEEN 8 gemet -9 roe
(4 stukken van de Markies, staat ook erfleen, waarvan 1 stuks waar de molen op staet) ende in vrijlant 15.5 gemet (Jonkheer Jeronimus Roulle
In overloper 1672 wordt gezegd 44 gemet en 180 roe

Zanddijk Block 09 folio 75
Den block daer d' ouwe molen plach te staen ende begint van zuijtoost houck aen de heule,
noort aen de wech achter Zandenburg
perceel 08 Laurens Cornelisse Hofmans hofstede / no / baent selve
perceel 31 Arent Vriese hofstede bt. selve
perceel 36 Jacop Cornelisse wed. ende kints hofstede / no / bt. selve
perceel 42 HendrikYemantse hofstede bt. selve
na perceel 55 staat; springt aen de noortzijde Willem Jannse hofstede op den cuere van Gapinge
perceel 76 Jan Pieterse Cop molen / no / an Gapings ambacht strekkende an Jan Claese hofstede
.................bt Jan Claes (Brocke)
na perceel 91 staat; Springt noort an de patmeet streckende oostwaart ten dijke toe
perceel 111 an Faes Janse hofstede baent Faes Janse
perceel 154 Pier Oortse hofstede
perceel 157 Adriaen Anth. hofstede
205 percelen
somma 50 gemet 138 roe (dit is merkwaardig, maar het staat er echt
Als je de percelen schattend bij elkaar telt, dan is dat meer dan 200 gemet ende in stuijflant 6 gemet 95 roe
In 1672 staat daar 308 gemet en 154 roe met de tekst " Den ouden molenblock, de wech oost, zuid en west. in leen en in vroon 3 gemet en 246 roe

Zanddijk Block 9a folio 81v
Den block voor Heijne Cornelis Heijne streckende oostwaerts zuijdt ten dijcke toe.
Den wech licht zuijdt, west ende noort ende begint van zuidtwesten inne
Dit is een merkwaardig blok, komt niet voor op de samenvattende lijst fol.55
58 percelen met oa. Markies van Veere met 't oude molenwerf. LEENLAND
309.5 gemet 35 roe ende in VROON ende leen 3.5 gemet 93 roe
In de overloper van 1672 bestaat dit blok niet meer. Soms verloren gegaan ?

Zanddijk Block 10 folio 83
Den block daer Anthonis Adriaense in woont ende begint van zuijden vast aen de waterganck bij de heule
perceel 13 Jan Pieterse Croosse / oo / de hofstede
27 percelen
31.5 gemet ende 64 roe

Zanddijk Block 11 folio 84
Den block benoorden Ingel Pieter Reijnliers ende plach te wesen Heijn Michelse wed(uwe)
Ende begint van noortwesthouck inne.
68 percelen
somma 91.5 gemet en 5 roe

Zanddijk Block 12 folio 86v
Den block bezuiden de waterganck. Ende begint van oosten inne aen de westzijde van de wegelinck
24 percelen
33.5 gemet 61 roe

Zanddijk Block 13 folio 87
Den block genaempt "Vergeijlen dorp" ( vermoedelijk het dorp van Ver[vrouwe] Geijle ) daer Jan Onnarchse ende Cornelis Jacopse inne wonen.
Beginnende van zuijden aen de wech, de waterganck licht west na perceel 6 staat-daer Maerten Heijnens huijs plach te staen-
perceel 12 Jan Oneerse zijn hofstede
perceel 54 Huich Humanse / no / hofstede
60 percelen
77.5 gemet ende 82 roe. Ende in VROON 36 roe

Zanddijk Block 14 folio 89v
Den block daer Leijn Willemse Andriesse inne plach te woonen ende nu Gillis Gillisse Michielse inne woont. Ende begint van zuijden inne
perceel 22 Gillis Michielse hofstede / no / baent selve
25 percelen
Somma 23.5 gemet ende 19.5 roe

Zanddijk Block 15 folio 90
Den block daer Jacob Cornelisse in woonde ende nu Luenis Hendrikse inne woonde
Beginnende van noorden inne
perceel 1 Laurens Pieterse Cornelisse daer 't huis op staet bt.selve
41 percelen
Somma 48 gemet 130 roe

Zanddijk Block 16 folio 91v
Den block daer Wouter Heyne plach te woonen ende nu Bastiaen Pierse Jan Simonse Vos woont
Ende begint voor Luenis Gillisse daer aen de oostzijde lancx den wech beoosten Gapinge
perceel 12 Heer Frans Bekerke Capellerie / z / de hofstede daer Bastiaen Janse op woont
32 percelen
Somma 45 gemet ende 56 roe
ende in VROON 1 gemet (daer staan 3 hofsteden op bij der rinck van Gapinge)

Zanddijk Block 17 folio 93
Den block daer Willem Hendrikse in plach te woonen ende nu Cornelis Oortse inne woont met Oort Cornelisse
Ende begint bij Joris Adriaense, daar nu Willem Janse woont, oost aen een zouckwech,
zuijdt en west 's heeren wech
perceel 1 Willem Janse zijn hofstede bt. selve
perceel 12 Oort Cornelisse hofstede / no / bt. selve
perceel 48 De bagijnen / oo / ende zuit met de hofstede daer Frans Janse op woont (nu Willem Claesse ? )
49 percelen
77 gemet ende 115 roe

Zanddijk Block 18 folio 94v
Den block daer 't molenwater in licht, beginnende van noorden inne. Den zeedijck licht oost an
ende 's heeren molenwech west
16 percelen
Somma 23 gemet en 8 roe ende in VROON 1 gemet ende 53 roe

Zanddijk Block 19 folio 95
Den block daer Adriaen Geleijns plach te woonen ende nu Willem Thijsse inne woont
Oost en zuijdt de waterganck, west den heeren weg ende noort de sprincke
Beginnende in Willem Mathijsse hofstede van noorden inne

77 percelen
Somma 105 gemet-1 roe. In VROON 257 roe (maar in de tekst staat erfleen = van de Markies)

Zanddijk Block 20 folio 97v
Den block genaempt Pieter Deen Houck daer Cornelis Pieterse weesen in woonden en nu Quirijn Thijs in woont.
Oost de sprinckwaterganck, west 's heeren wech ende noort de zeedijck.
Beginnende van zuiden inne
perceel 24 Luenis Gillisse / o / baent Quirijn Thijsse, daer hij op woont (hofstede ? )
45 percelen
48 gemet 33 roe

Zanddijk Block 21 folio 99
Den block daer Blaes Pieterse huijs in staet. Oost, zuijdt ende noort den heeren wech ende west den sprinck
perceel 1 Geertruit Pierse erfgenamen baent Claes Pierse daer zijn huijs op staet
1 perceel
Somma 3 gemet 112 roe

Zanddijk Block 22 folio 99
Den Hayman block, beginnende zuijt van 't houck wegelinck
perceel 124 Cornelis Oortse hofstede / oo / daer Adriaen Pierse Mathijsse op woont, baent Cornelis Janse
perceel 155 Willem Cornelisse / oo / hofstede baent idem
perceel 159 Willem Cornelisse / no / baent Adriaen Yemantse daer zijn huijs op staet
161 percelen
98 gemet 104 roe

Zanddijk Block 23 folio 104v
Den block daer 't huijs van Zandenburg in staet, beginnende van oosten inne
perceel 1 de Heere van Fontes ? erfgenamen de hofstede met zijn gevolg, daer sijn huijs op staet placht te staene, bt. selve
perceel 3 De Clarissen de hofstede daer haar clooster met de gevolge op staet
(erboven geschreven " stont ") (perceel 3 en 4 VRIJLAND)
perceel 5 De Marquis, ERFLEEN 2 gemet 62 roe
perceel 18 erfleen 610 roe. De Marquis van Veere / no / daer 't molckenhuijs op staet plach te staen. 21 percelen. In overloper 1672 wordt gezegd100 gemet 127 roe
Somma onvrij 20.5 gemet 88 roe ende in vrijlant 13.5 gemet ende 121 roe

In dit stuk behalve de erfgenaemen van Wolfert van Borselen worden o.a. de Clarissen genoemd
en de Kerk en de Curatus van Zandijck genoemd

De somma totalis van het gehele nombre van onvrij landen in Zandijck bedraegt
1766 gemet en 51 roe ende in VRIJLANDEN, LEENEN ende VROON 46.5 gemet ende 26.5 roe