DE INPOLDERING VAN NOORDWALCHEREN

OVERLOPER VIJFAMBACHTEN 1584 - Oostkapelle

OVERLOPER VIJF AMBACHTEN 1584 vs. 22-02-2002
Deze overloper ligt in het Rijksarchief Zeeland onder : Rekenkamer II. no.1155

Uit deze overloper zijn alleen gegevens overgenomen, die van belang kunnen zijn voor de inpolderingsgeschiedenis van Noordwalcheren en meer in het bijzonder voor de opzet van een juiste blokindeling, die dan ingetekend kan worden op de veldnamenkaart van Walcheren van vóór de ruilverkaveling.

OPMERKINGEN Een gedeelte van de Vijfwateringen ligt in de parochie van Oostkapelle, een ander gedeelte in de parochie van Serooskerke. Oppervlakte maten zijn afgerond tot op één roe.
Een gemet is hier het Blooise gemet = 3924 mtr2. Er gaan 300 roeden in een gemet.
Op de blokkaart RAZ.Aanw.1920-81- enz. wordt echter gesproken over Rijnlandse roeden.

Geheel uitgewerkt zijn blok 1, blok 2, blok 3, blok 4, blok 7, blok 14, blok 18. Deze blokken liggen;
a. ten noorden van de Domburgseweg, beginnende bij Westhove, richting Oostkapelle
b. ten noorden van de Dorpsstraat in Oostkapelle vanaf de kerk, via de Noordweg tot het begin van de Rijnsburgseweg. In het laatste stuk van de weg ligt een gedeelte van de Kustwal uit ca. 900.n.Chr. zoals deze voorkomt op de Geomorfologische kaart

Een tekstvoorbeeld uit een blok.

No. staat voor perceelnummer. Deze zijn bij het transcriberen toegevoegd. Gem. staat voor gemet.
Alex van Haultain is de huidige eigenaar. De Vrouwe van Rijnsburg was de vorige eigenaar.
/ oo / betekent: ten oosten van het vorige stuk. / z / = zuiden. Bt. staat voor baent, dus Jan Janse pacht dit stuk.
De" eodem" en "idem" worden door elkaar gebruik en betekent hier "van dezelfde"

Genealogie
Er worden slechts enkele genealogische gegevens vermeld, maar omdat deze overloper uit een periode is waaruit weinig andere bronnen bekend zijn, is dit document toch voor genealogen van groot belang. In onderstaand overzicht vindt u vele namen van grondeigenaren en, wat vooral van interessant is, ook van pachters (baenders in het Zeeuws). Het vinden van zo'n pachtersnaam wijst er op dat hij toendertijd nog in leven was. Wel moet er rekening mee worden gehouden, dat deze overloper eens in de zeven jaar werd opgemaakt Voor genealogen zou het overigens interessant zijn als iemand de overige blocken van Oostcappelle nog verder zou bewerken.

Waarom zijn er overlopers ?
Overlopers zijn registers die opgemaakt zijn ten behoeve van de heffing van grondbelasting en dijklasten en soms voor provinciale belasting. Het bepalen van de grootte van de gronden in een bepaald gebied en het vaststellen wie de eigenaren waren, wordt verhevenen genoemd. De overlopers geven veel informatie over de eigendomsverhoudingen van de grond. De pachters van grond worden ook vermeld
folio 231v

Een verdere uitwerking van de blocken volgt nu.

Vijfambachten 1584
Oostkapelle Block 1
Den block achter Costen Adriaen Pier Duyn daer nou Queryn Janse woondt.
Begonnen van 't noortwesthouck inne. Oost, zuijdt ende west af den heeren wech, noort af den duyne.
fol 232

Somma 13.5 gemet 80 roe alsnoch "vrij" 5 gemet 39 roe (tezamen 18.5 gemet en 119 roe)

Vijfambachten 1584
Oostkapelle Block 2
Den block op 'd oostsijde van Westhoven.
Begonnen van oosten, oost zuijd ende west af den heeren wech ende noort af den duynen.
folio 232 v

Somma 39 gemet en 30 roe

Vijfambachten 1584
Oostkapelle Block 3
Den block aan de noortsijde rijke Pier, daer nou Joost van Daele woont. Begonnen van westen inne.
't Bosch oost ende noort af des heeren wech, zuijdt ende west af den wegel.
folio 232 v en folio 233

Somma 35 gemet 120 roe vrij

In de originele tekst staat; "thien stucken aenéén vergaert" genoteerd als -thien stukken samen-

Vijfambachten 1584
Oostkapelle Block 4
Den block daer Steven Janse en Jacob Christiaense plach te woonen ende nou Wolfaert Symonse. Begonnen op de zuijtzijde. Oost ende zuid aff de prochie van Serooskerke. Aen de zuijdzijde de zouckwech, west den heeren wech ende noort aff de zouckwech.
Ende es 't ambacht van den prelaet zoe men zeght.
folio 233

Somma 172.5 gemet ende 49 roe

Vijfambachten 1584
Oostkapelle Block 5 (deels getranscribeerd)
Den block daer de proosthuys inne staet daer Andries Diericxen plach te woonen ende nou Leyn Willeboort woont. Begonnen van noortwesthouck inne. Achter aen dat huys oostwaert oppe / oo / ende noort af den heeren wech, zuijdt af de sprincke ende 't gescheyt van Serooskerke ende oost af den hoot (is goed wat daar staat) waterganck.
folio 234 v

Somma 52.5 gemet ende 55 roe

Vijfambachten 1584
Oostkapelle Block 6 (deels getranscribeerd)
Den block daer 't gasthuys inne staet.
Begonnen van den noortwesthouck innen, daer 't gasthuijs staet, streckende zuijdtwaerts op nae den sprincke. Oost ende noort af den heeren wech, zuijdt af de sprincke, west af den zouckwech.
folio 235 v

Somma 263 gemet 109 roe

Vijfambachten 1584
Oostkapelle Block 7
Den block voer Duynhoo poorte, daer de Gorspit ende de Sluyspolder leggen ende daer Christiaen Laureijse woonde ende daer Willem Hugo Vos nou woont. Van suijden inne ende aen meester Gillis Mathijsse ende Dominicque Bonde weduwen landt, streckende noortwaerts oppe naer Christiaen Laureijsse huijs ende es des prelaets ambacht ende Claes Hendrixs soonen zeggen. In de overloper van 1672 staat; .....voor Duno porte, daer de Put ende Sluijspolder leggen "

Somma 453 gemet 111.5 roe alsnoch "vronen" 5 gemet 49 roe

Vijfambachten 1584
Oostkapelle Block 8 (deels getranscribeerd)
Den block daer Jongejan Adriaense Bevelande plach te woonen ende nou woont 'd oude Adriaen Oirtse ende Pier Mathijsse ende daer de coerenmolen staet. Begonnen van de zuijtwesthouch inne op den proost landt, oost af de sprincke zuijdtwest ende noort af het eijnde op de sprincke aen de noortzijde van Pieter Jan Huijsen.
folio 245

Somma 204.5 gemet ende 147 roe

Vijfambachten 1584
Oostkapelle Block 9 (deels getranscribeerd)
Den block daer Maureys Matheeusse woonde, nou Jan Adriaen Ingel Heijpe.
Begonnen van noortoosthouck inne bij Gillis Leyn Gillisse ende de wech allomme.
folio 248

Somma 77 gemet 140 roe alsnoch "leen" 29.5 gemet 44 roe

Vervolg