DE INPOLDERING VAN NOORDWALCHEREN

De parochie VROUWEPOLDER

Wat weten we van de geschiedenis van VROUWENPOLDER ?

In dit korte overzicht geven we wat gegevens over de periode van vóór ongeveer 1600

Voor een groot aantal plaatsen is een stichtingsdatum niet vast te stellen. Dan wordt opgenomen de datum waarop de plaats voor het eerst wordt vermeld. Ook kan soms uit teksten worden afgeleid, dat de plaats reeds bestond vóór de datum, waarop die tekst betrekking heeft.

In "Walcheren van de 6e tot de 12 eeuw" vermeld Prof. P.Henderikx, dat er in Vrouwenpolder in 1314 een kapel werd gesticht, die in 1324 een parochiekerk werd.
Wij zijn van mening, dat het dorp kort na het begin van de inpoldering van Vrouwenpolder rond 1282 zal zijn gesticht. Meer hierover in de "inpoldering van Vrouwepolder".
Omstreeks 1462 vestigden de regulieren van St. Augustinus zich in een klooster te Vrouwepolder. Ze behoorden to het klooster Sion in Delft. Gillis van Arnemuiden wees het in 1438 het kasteel Ter Mortiere toe. Toen de toestand daar door voortdurende afslag te gevaarlijk werd, bood Hendrik van Borsele hen een stuk grond aan in Vrouwepolder, langs de latere Monnikendijk. In 1552 werd het klooster opgeheven, er woonden toen nog drie monniken. Het verlaten klooster werd naderhand gekocht door de Veerse baljuw Jerome de Roulé. Na diens dood werd het gebouw in 1573 gesloopt.

Vroeger werd het dorp aangeduid met de naam Vrouwepolder in plaats van Vrouwenpolder, omdat men toen nog wist, dat het dorp een bedevaartsplaats was, waar Maria, de moeder van Jezus werd vereerd. Later werd de officiële naam Vrouwenpolder, wat duidelijk een vergissing was van het toenmalige gemeentebestuur. Dat komt meer voor, want ook de straatnaam "Blinde Lou" is aan een verkeerde straat gegeven. Het begin van de Tort den Haakweg vanaf de doprsdijk heette van ouds "Blinde Lou" Overigens heeft Blinde Lou echt geleefd, hij komt voor in een akte uit de zeventiende eeuw.

Wat vertellen de overlopers ons?
De overlopers van vóór 1600 hebben we doorgeploegd en de gegevens die van belang zijn voor de geschiedenis van de inpoldering van Noordwalcheren verzameld.Van twee overlopers, die van de Vijfambachten van 1584 en die van de Oostwatering van 1566, hebben we gedeeltelijk de block- en perceelgegevens genoteerd. Bewust gebruiken we niet het woord "transcriptie", want dat was voor ons doel niet nodig.
Toch hebben we enkele honderden namen genoteerd van baanders (pachters) en grondeigenaren van de diverse percelen, zoals die in de overlopers voorkomen. Deze percelen hebben we verzameld per parochie, in dit geval opgenomen onder het Vrouwepolderseblock ( nog op te zetten !)
De gegevens van de overige parochies zijn steeds in een eigen pagina opgenomen, die te vinden zijn in het Gapingseblock, Oostcappelseblock, Serooskerkseblock en het Sandijcseblock
Voor genealogen een bijzonder interessante bron uit een zeer vroege periode.

Waar vindt U meer over de geschiedenis van VROUWENPOLDER ?
K.J.Derks heeft een leuk boekje geschreven, het heet "Onze Lieve Vrouwe van de Polder, het is een uitgave van de Zeeuwse Kath.Gemeenschap uit 1947. In 1997 waren er nog exemplaren te koop bij de koster van de R.K.Kerk te Middelburg.

De grenzen van Vrouwepolder.
Bij het vaststellen van de gemeentegrenzen in de Napoleontische tijd, werden bijna altijd de parochiegrenzen aangehouden. Om de grens met een naburige gemeente goed vast te leggen werd er in de gemeente een commissie aangesteld die met de commissies uit de aangrenzende gemeenten gezamelijk de grens op kaart zette. Veel van die verslagen zijn bewaard gebleven.
De parochiegrenzen zijn veel ouder en gaan veelal terug tot het tijdstip waarop er in wat nu de huidige gemeente is, een kerk werd gesticht.
In 1812 was de parochiegrens van Vrouwepolder : in het noorden werd Vrouwepolder begrensd door de zee, in het oosten door de westgrens van de Oosternieuwlandpolder. Aan de noordpunt van die polder boog de grens af naar het westen over de Dorpsdijk, de huidige Kon.Emmaweg de Vroonweg tot aan de Duinbeekseweg. Vandaar af naar het noordwesten in het verlengde van de Duinbeekse weg. Dat is de grens die ook teruggevonden wordt op de kaart van Hattinga 120.
Vermoedelijk heeft de grens tot ca. 1574 niet tot aan de Duinbeekseweg gelopen, maar tot aan de paal op 't zand voor Rikedale, zoals dat uit de custinghe van 1291 gelezen zou kunnen worden. Toen het Markizaat van Vere na 1574 in het bezit kwam van de Prins van Oranje bouwde hij in het gebied rond Oranjezon een jachthuis. Het is zeer wel mogelijk dat hij, toen het grondbezit van de abt van Middelburg na 1574 in beslag werd genomen, hij de duingronden tussen de grens bij de Duinbeekseweg en de paal bij Rikedale kocht als jachtgebied uit het voormalige bezit van de abdij van Middelburg. Dat gebied bleek immers zeer geschikt te zijn voor de jacht, de abt joeg daar graag, zo bleek reeds in 1436 063
Dat duingebied was oorspronkelijk een onderdeel van de parochie van Oostkapelle. Door de aankoop van dit stuk duin zou in principe de parochiegrens niet zijn gewijzigd maar de Prins van Oranje werd markies van Veere en bezat daardoor ook de gronden in de parochie van Vrouwenpolder.Mogelijk is hij in staat geweest dit onbevolkte duingebied bij de parochie van Vrouwepolder in te lijven.
Uit een oorkonde uit 1282 121 kan gelezen worden dat de hoge schorren ten noorden van de Zwene, het gebied waarop Vrouwepolder werd gesticht (en dat is in dit verband het gebied ten noorden van het Waleke) reeds eerder gekocht waren door de van Borselens. Er ontstond een strijd tussen Wolfaert 1 van Borsele en de abt van Middelburg over wie het kerkrechtelijk nu te zeggen had in Vrouwepolder, zeker nadat de kapel vervangen werd door een kerk.
Wolfaert won die twist over wat de parochie van Vrouwepolder werd of was.

De oorkonde van 1282 was kennelijk niet duidelijk genoeg, zeker voor wat de parochie- en wateringengrenzen rond het gedeelte van het Zwene dat toen nog open water was. Wel was duidelijk dat Vrouwepolder op een eiland lag, zo wordt de ligging in de dertiende en begin veertiende eeuw ook genoemd.
De abt van Middelburg, ambachtsheer van Oostkapelle, de heer van Veere met zijn belangen in Vrouwepolder en Zanddijk en de abdis van Rijnsburg werden het maar niet eens wie wat van de Zwene mocht inpoldering, maar vooral waar dat recht ophield.

Graaf Floris V van Holland werd die ruzie zo zat, dat hij de drie partijen opdracht gaf dat gebied in kaart te brengen en er een verslag van te schrijven. Dat verslag werd de Custinghe van 1291 en werd de basis voor de parochiegrenzen van Serooskerke, Oostkapelle en Vrouwepolder, maar gelijktijdig ook voor de grens tussen de Oostwatering en de watering van de Vijfambachten.
In die Custinghe van 1291 kwam het zelfs tot een drielandenpunt, daar waar de drie parochies elkaar raakten, de paal opt.zand voor Rikedale. (Custinghe.2.) Op die kaart is dat drielandenpunt gemerkt met een H.

Vanuit dat punt H liep de grens in de duinen tussen Oostkapelle en Vrouwepolder loodrecht op de Vroonweg naar de zee. Als je van dat drielandenpunt een lijn naar het zuiden trekt, dan is alles west van die lijn gebied van de parochie Oostkapelle. Begrijpelijk dat men dan vanuit dat drielandenpunt die zuidlijn verlengde naar het noorden om als grens te dienen tussen Vrouwepolder en Oostkapelle in het duingebied

Nog even iets over die zuidgrens van het "eiland" Vrouwepolder. Die grens liep ten zuiden van de Kon.Emma-(dijk)-weg. Op de oudste kadasterkaarten van bv. Serooskerke, daar waar de Goedepolder getekend is, zie je, dat de grens met Vrouwepolder de sloot is ten zuiden van de Kon.Emmaweg. Die sloot behoort nog bij Serooskerke, de dijk bij Vrouwepolder. Dat is van belang ivm. de inpoldering van de Goedepolder. Als de Goedepolder eerder was ingepolderd dan Vrouwepolder, dan was die dijk aangelegd vanuit Serooskerke als zeedijk van de Goedepolder. Uiteraard diende die dijk dan onderhouden te worden door Serooskerke en behoorde dan tot de parochie van Serooskerke. Nu behoorde echter alleen de sloot tot Serooskerke.
In ons verhaal is die sloot een restant van het Waeleke, zoals dat verteld wordt in de Custinghe van 1291. De Kon.Emma(dijk)weg was er dus al, dus is de Goedepolder pas na de inpolderingen rond Vrouwepolder een polder geworden.

.

Website pagina nog verder uitwerken !

Bronnen.